Godsdiens van Israel

item.title
Altaar
onderwerp
  • basiese
ʼn Altaar was ʼn stapel klippe of ʼn houttafel waarop offerandes aan die God van Israel of aan ander gode gebring is. Verskillende soorte altare word in die Bybel genoem en beskryf. Argeoloë het verskeie altare in Israel gevind. Soorte altare Hier volg die soorte altare wat in die Bybel vermeld word: ...
Apodiktiese wette
onderwerp
  • basiese
In apodikties-geformuleerde wetsbepalings word sekere dinge eenvoudig verbied. ʼn Direkte verbod kan op drie maniere in die Ou Testament verwoord word: “Jy mag nie x doen nie.” “Enigeen wat x doen, sal sekerlik dood gemaak word.” “Vervloek is elkeen wat x doen.” ʼn Direkte gebod kan ook op drie ...
item.title
Ark: Rol
onderwerp
  • basiese
In die Bybel speel die verbondsark ʼn belangrike godsdienstige rol. Teenwoordigheid van God Die ark is ʼn heilige simbool van God se teenwoordigheid. Die ark word gesien as die “voetbank” (1 Kronieke 28:2, 1933/1953-vertaling) of die “rusplek vir die voete” van God (1 Kronieke 28:2, 1983-vertaling) ...
item.title
Ark: Voorkoms
onderwerp
  • basiese
In die Bybel word die verbondsark op twee maniere beskryf: as ʼn baie spesiale en pragtige kis, of as net ʼn gewone kis. Eksodus In die Ou Testament word opdragte in Eksodus 25:10-22 gegee vir die bou van die ark. Die ark is ʼn kis wat van doringhout gemaak is. Dit is ongeveer 110 sentimeter lank, ...
Bloed
onderwerp
  • basiese
Bloed word in die Ou Testament in verband gebring met mense en diere se lewenskrag. Dit is waarom Israeliete verbied word om bloed, of vleis wat nog bloed bevat, te eet. Terselfdertyd speel bloed, wat die beliggaming van lewe is, ʼn belangrike rol in (reinigings)rituele. Die eet van bloed Omdat ...
Brandoffer
onderwerp
  • basiese
Die brandoffer was die algemeenste offer. Die term “brandoffer” dui daarop dat die hele dier verbrand is en in rook opgegaan het. Dit was ʼn offer aan God met ʼn aangename geur. Die voorskrifte vir hierdie soort offerande word aangetref in Levitikus 1. Wanneer is hierdie soort offerande gebring? ʼn ...
item.title
Brandofferaltaar
onderwerp
  • basiese
Brandoffers is op ʼn brandofferaltaar aangebied. Volgens Eksodus 27 word Moses aangesê om ʼn brandofferaltaar naby die tabernakel op te rig. Later, toe die tempel in Jerusalem gebou is, is ʼn brandofferaltaar voor die tempel opgerig. Diere en graan Diere is as offer op ʼn brandofferaltaar verbrand; ...
Chanoeka
onderwerp
  • basiese
Chanoeka, wat die Hebreeuse woord vir “wyding” is, is die jaarlikse viering van die wyding van die tempel. Tydens hierdie fees is die herwyding van die tempel in Jerusalem in 164 v.C. gevier. Dit staan ook bekend as die “Fees van die Ligte”. Oorsprong van Chanoeka Chanoeka begin op die 25ste dag ...
Dag van die Here in die Ou Testament
onderwerp
  • basiese
Die “dag van die Here” is ʼn belangrike tema in die boeke van die profete. Soms verwys “die dag” na ʼn tyd wanneer God oor Israel en die ander nasies sal oordeel of, soms hierteenoor, ʼn dag wanneer Hy verlossing sal bewerk. God se oordeel oor Israel en Juda Voor die Babiloniese ballingskap beskryf ...
Dag van Versoening
onderwerp
  • basiese
Die Dag van Versoening (of Yom Kippur) is ʼn dag van besinning, vas en rus. Die dag is toegespits op versoening vir sondes. Die voorskrifte vir hierdie fees kan gevind word in Levitikus 16:1-34 en Levitikus 23:26-32. Vasdag Die Dag van Versoening vind plaas op die tiende dag van die maand Tisri ...
Demone
onderwerp
  • basiese
Die idee van demone in godsdienste oor die algemeen, en in die Bybel in besonder, is baie kompleks. Deesdae verwys “demoon” na ʼn bose gees, maar die term het ʼn lang ontwikkelingsproses deurloop. Verskillende sienings In antieke tye is demone dikwels gesien as mindere godhede (sien demone in die Ou ...
Demone in die Ou Nabye Ooste
onderwerp
  • basiese
In die Ou Nabye Ooste was die geloof in demone ʼn belangrike faset van die wêreldbeeld. Geeste en demone het mense se daaglikse lewe beïnvloed. Ondergeskik aan die gode Geeste het tot die wêreld van die goddelike behoort, maar hulle was ondergeskik aan die gode. Die gode het verseker dat daar ʼn ...
Demone in die Ou Testament
onderwerp
  • basiese
In die Ou Testament word demoniese wesens dikwels genoem, maar hulle ware identiteit en waarvandaan hulle kom, bly onduidelik. Hulle is meesal gevaarlike, bonatuurlike wesens wat rondom afgeleë gebiede rondswerf. Geen eenvormige voorstelling Die Ou Testament het nie een, eenvormige voorstelling van ...
item.title
Die gegote waterbak
onderwerp
  • basiese
Die gegote waterbak is ʼn groot bronstenk wat in die suidoostelike hoek van die tempelbinnehof van Salomo se tempel geleë was. Die tenk het waarskynlik ʼn simboliese funksie gehad. Dit is deur die kopersmid Hiram gemaak. Gebruik van die waterbak Volgens 2 Kronieke 4:6 was die groot tenk bedoel vir ...
Die gesalfde in die Ou Testament
onderwerp
  • basiese
In die Ou Testament word die woord “gesalfde” of “messias” (in Hebreeus: masjiach) as ʼn titel gebruik. Die koning van Israel is veral beskou as die “gesalfde”. Deur God uitgekies Die salwing van ʼn persoon was ʼn teken dat hy deur God uitgekies is vir sy taak (sien byvoorbeeld Psalm 2:2). ʼn Koning ...
Diereoffer
onderwerp
  • basiese
Daar was verskeie soorte offers: graanoffers, wynoffers en diereoffers. Daar is ʼn uitgebreide beskrywing van diereoffers in die wette van die Ou Testament. ʼn Diereoffer was ʼn duur gawe, deels omdat diere (wat as kos gedien het) doodgemaak moes word. Watter soort diere is geoffer? Bokke, skape, ...
item.title
Draak
onderwerp
  • basiese
Die Ou Testament bevat verskillende tekste oor ʼn stryd tussen God en ʼn draak tydens die skepping. Daar is ook draakagtige wesens in die Nuwe Testament. ʼn Mitologiese beeld Tekste soos Job 3:8, Psalm 74:14 en Jesaja 27:1 verwys na God se oorwinning oor ʼn monsteragtige wese wat tydens die skepping ...
Drome
onderwerp
  • basiese
In ou Israel het mense geglo dat drome van God af kom. God het dit gebruik om sy wil aan mense bekend te maak. Gewone drome en simboliese drome Twee soorte drome kom in die Bybel voor: Gewone drome, waarin God direk met mense praat. ʼn Voorbeeld is die droom in Matteus 1:20, waar ʼn engel ʼn boodskap ...
Engel
onderwerp
  • basiese
In ons huidige gebruik van die woord is ʼn “engel” ʼn hemelse wese, wat God dien en sy wil uitvoer. In die Bybel kan ʼn ontwikkeling gesien word in die beeld wat mense van engele gehad het, daarin dat daar toenemend ʼn aantal persoonlikheidseienskappe aan hulle toegeskryf word. Diensknegte van God Die ...
Engel in die Ou Testament
onderwerp
  • basiese
In die Ou Testament is daar verskillende groepe hemelse wesens wat later “engele” genoem word: boodskappers van God; ander hemelse wesens; gerubs en serafs. Boodskappers van God Hemelse wesens wat God dien, word gewoonlik malakim (enkelvoud: malak) in Hebreeus genoem. Dit beteken eintlik ...
Fees van die ongesuurde brood
onderwerp
  • basiese
Die fees van die ongesuurde brood het heel waarskynlik sy wortels in ʼn landbouritueel, wat later met die paasfeesvieringe saamgesmelt het. Die fees het sewe dae geduur en op die 15de dag van die eerste maand begin. Graanoes Die fees het saamgeval met die graanoes. Voordat brood met die nuwe graan ...
Fees van die weke
onderwerp
  • basiese
Die fees van die weke (fees van die oes), ook bekend as Sjavuot, is een van die drie groot Joodse feeste naas die paasfees en die huttefees. Vir Jode was dit die afsluiting van die paasfees: die uittog uit slawerny in Egipte is verseël met die ontvangs van die Tora op Sinaiberg. Die Christendom het ...
Feesdae in die Ou Testament
onderwerp
  • basiese
Op ʼn paar plekke in die Ou Testament kan ʼn oorsig gevind word van die feesdae wat gehou moes word. ʼn Aantal van die feeste het uit die ou oeskalender voortgespruit. Ander feeste spruit voort uit die viering of herdenking van belangrike gebeure. Waar in die Ou Testament? Oorsigte van feesdae in die ...
Feesrolle
onderwerp
  • basiese
Sedert die sesde eeu n.C. word Rut, Hooglied, Prediker, Klaagliedere en Ester beskou as die sogenaamde feesrolle — die megillot. Vyf feeste Die vyf boeke word in die sinagoge tydens vyf feeste gelees: Rut behoort tot die oesfees; Hooglied behoort tot die Paasfees; Prediker (Qohelet) behoort tot die ...
Feeste in die Nuwe Testament
onderwerp
  • basiese
Daar is geen reëls oor feesdae in die Nuwe Testament soos daar in die Ou Testament was nie. Daar is egter beskrywings van Joodse feeste: Paasfees, die fees van die ongesuurde brode, die oesfees en die huttefees. Daar word ook melding gemaak van die fees van die tempelwyding.
Gebed
onderwerp
  • basiese
Gebed is ʼn spesiale manier om met God te praat. In gebed kan mens God aanbid, Hom dank of Hom vra vir ʼn guns, maar ook kla oor dinge of jou sondes bely. Die term “gebed” In Hebreeus en Grieks is daar nie een woord wat alles wat die Afrikaanse woord “gebed” omvat, kan insluit nie. Die woorde wat in ...
Gebede in die Psalms
onderwerp
  • basiese
Baie van die gebede in die Ou Testament word in die boek Psalms aangetref. ʼn Aantal psalms speel ʼn belangrike rol in die tempelliturgie: Psalms 113 – 118, in Judaïsme bekend as die “Egiptiese Hallel”, is uitgespreek tydens paasfees en die oesfees. Hierdie gebruik is voortgesit in die latere ...
item.title
Gebedsband
onderwerp
  • basiese
Jode het gebedsbande gebruik tydens gebed, ʼn tradisie wat vandag nog bestaan. Jesus het waarskynlik ook gebedsbande gebruik. Wat is gebedsbande? ʼn Merkwaardige verskynsel in Joodse gebede is die gebedsbande (soms gebedsrieme genoem). Dit is leerstroke met leerhouers daaraan vasgemaak. In die houers ...
Gebedshouding
onderwerp
  • basiese
In die Ou Testament vind ons nie ʼn vasgestelde gebedsgesindheid nie, en ook nie in die Nuwe Testament nie. Mense bid byvoorbeeld: in ʼn staande posisie met hande uitgestrek na die hemel (1 Konings 8:22); neergebuig na die grond (Esra 10:1 1933/1953-vertaling); met die hande voor die bors gevou ...
Gebedsrigting
onderwerp
  • basiese
Daar was nie ʼn bepaalde gebedsrigting nie. Mense het hulle na die hemel, na God gerig. In Daniël 6:10 word vertel dat Daniël in die rigting van Jerusalem gebid het, maar dit was ʼn uitsondering.
Gelofte
onderwerp
  • basiese
Iemand wat ʼn gelofte afgelê het, het God gesmeek om hulp. Dit was ʼn belofte om ʼn spesiale verpligting na te kom. Mense het in verskillende omstandighede geloftes afgelê, byvoorbeeld: in ʼn vreemde, vyandige omgewing (Genesis 28:20-22); in die geval van oorlog (Numeri 21:1-3); in die geval van ...
item.title
Gerub
onderwerp
  • basiese
Gerubs word in die Ou Testament beskryf as hemelse wesens met vlerke. Hulle het die lyf van ʼn leeu en die kop van ʼn mens. In Esegiël is hulle wesens met vier vlerke en vier verskillende gesigte. Die belangrikste funksie wat gerubs vervul, is om die troon van God te dra. Watter vorm neem hulle aan? ...
God
onderwerp
  • basiese
Die algemene woord vir “god” in Hebreeus is El. Dieselfde woord is ook die naam vir ʼn Kanaänitiese god. In die Ou Testament is El nog ʼn naam vir JHWH. Die meervoud van hierdie woord (Elohiem in Hebreeus) is die algemeenste naam wat vir die God van Israel in die Ou Testament gebruik word. Die God El ...
Gode en geeste
onderwerp
  • basiese
In die Ou Nabye Ooste het elke land, stad en familiegroep hulle eie gode gehad. ʼn Onderskeid word gemaak tussen hoër gode, mindere gode en geeste. Panteon  Die gode het aan ʼn groter gemeenskap behoort, net soos mense deel is van ʼn familie. Aan die hoof van die kollektiewe gode (ook ʼn “panteon” ...
Godsdienste in die oudheid
onderwerp
  • basiese
Die Bybel verwys dikwels na die godsdienste van ander volke, soos die Kanaänitiese, Mesopotamiese en Egiptiese godsdienste. Die godsdienste het van mekaar verskil, maar hulle het ook ʼn aantal gemeenskaplike kenmerke gedeel: Hulle was politeïsties. Hulle het op die hier en nou gefokus. Hulle was nie ...
Goue bulle
onderwerp
  • basiese
“Goue bulle” in die Bybel is goue beelde in die vorm van ʼn bul. Hulle is as godsdienstige voorwerpe gebruik. Die bul was ʼn belangrike simbool van krag en vrugbaarheid in die Ou Nabye Ooste. Kalf of bul? Sommige vertalings gee die Hebreeuse woord vir “bul” weer as “kalf”. Dit is waar die uitdrukking ...
Graanoffer
onderwerp
  • basiese
Behalwe vir diere-offers was daar ook ander soorte offerandes: graanoffers en wynoffers. Die mees algemene offer was ʼn graanoffer. Die reëls vir die graanoffer kan in Levitikus 2 gevind word. Die graanoffer Graanoffers het bestaan uit meel en olie of verskillende soorte brood. Sout is by alle ...
Halleluja
onderwerp
  • basiese
“Halleluja” is ʼn uitdrukking van lof wat hoofsaaklik uit die Psalms bekend is. Dit is die oproep van die kantor aan almal teenwoordig in die tempel om God se Naam te loof.  Die woord “halleluja” word altyd aan die begin of die einde van ʼn psalm gebruik. Betekenis Die woord “halleluja” bestaan uit ...
Heiligheid
onderwerp
  • basiese
Heiligheid is ʼn sentrale begrip in die Bybel en in godsdiens oor die algemeen. Dit kan vanuit ʼn verskeidenheid oogpunte gedefinieer word: Heiligheid is ʼn kenmerk van alles wat aan God behoort en wat met God of die goddelike verband hou. Heiligheid is iets wat mense ervaar wanneer hulle met God in ...
Heiligheid in die Ou Testament
onderwerp
  • basiese
HeiligdomVoorwerpeIn die Ou Testament is heiligheid ʼn besondere status wat verseker dat iemand versoenbaar is met God en God se wese. Hierdie status hou dikwels verband met die liturgie (die aanbidding van God deur die gepaste rituele), maar kan ook op die morele sfeer toegepas word. God self is ...
Heiligheid in die Ou Testament: Heilige dae
onderwerp
  • basiese
Sekere dae of tye word in die Ou Testament as heilig beskou. Op daardie dae mag daar gewoonlik nie gewerk word nie en spesiale rituele moet uitgevoer word: sabbat; feesdae; ​die sabbatsjaar en die hersteljaar. Sabbat Die sabbat word op verskillende plekke in die Ou Testament heilig genoem, onder ...
item.title
Heiligheid in die Ou Testament: Heilige mense
onderwerp
  • basiese
Verskillende groepe mense word in die Ou Testament “heilig” genoem: priesters; die volk Israel; nasireërs; eersgebore seuns. Priesters Priesters het hulle heiligheid deur geboorte en deur inwydingsrituele ontvang, wat salwing (Levitikus 8) ingesluit het. Hierdie heiligheid het hulle in staat gestel ...
item.title
Heiligheid in die Ou Testament: Heilige plekke
onderwerp
  • basiese
In die Ou Testament word verskillende plekke as heilig beskou: die tabernakel; die tempel; die plekke waar God verskyn het; die land van Israel en die stad Jerusalem; die hemel. Die tabernakel Die tabernakel, wat as die heiligdom in die woestyn gedien het, is in drie dele verdeel met verskillende ...
item.title
Heiligheid in die Ou Testament: Heilige voorwerpe
onderwerp
  • basiese
In die Ou Testament het sommige voorwerpe ʼn heilige status op grond van hulle rol in aanbidding of godsdienstige rituele: offers; tempelvoorwerpe; priesterklere; gewyde voorwerpe; olie en wierook vir aanbidding; heilige water. Offers Offerandes word in die Ou Testament op grond van hulle heiligheid ...
Heiligheid in die Ou Testament: Heiligheid van God
onderwerp
  • basiese
In die Ou Testament word God beskou as die Allerheiligste Wese wat bestaan. Hy is verhewe bo alles en is die bron van alle heiligheid. Mense is verplig om God se heiligheid te eer deur te lewe soos God van hulle verwag. God se verhewenheid God se heiligheid beteken dat Hy verhewe is bo alles wat ...
Heiligheid in die Ou Testament: Heiliging en ontheiliging
onderwerp
  • basiese
Volgens die Ou Testamentiese wette geld ʼn toestand van heiligheid of onheiligheid (nie heilig wees nie) nie vir altyd nie. Iets wat heilig is, kan soms sy heiligheid verloor (ontheilig word) en iets wat onheilig is, kan heilig gemaak word (geheilig word). Heiliging Daar is verskillende maniere van ...
item.title
Here: JHWH
onderwerp
  • basiese
In die Bybel word die woord “Here” as God se Naam gebruik. Die woord “Here” is ʼn weergawe van die Hebreeuse “JHWH”. Slegs konsonante God se Naam, JHWH, bestaan uit vier konsonante en daarom word daar soms daarna verwys as die Tetragrammaton (“vier letters” of “vierletterwoord”). Dit is nie vreemd ...
item.title
Hoëpriester
onderwerp
  • basiese
Die hoëpriester was die hoof van die priesters. Die amp van hoëpriester was oorgeërf, net soos dié van ʼn gewone priester. Die eerste hoëpriester was Aäron, wat deur Moses gesalf is. Streng reëls vir hoëpriesters In die Ou Testament het dieselfde reëls vir hoëpriesters gegeld as vir gewone ...
item.title
Hoëpriester: Kleredrag
onderwerp
  • basiese
Die hoëpriester het spesiale gewade gedra wanneer hy sy amp vervul het. Onder hierdie klere het hy gewone priesterlike klere gedra. Gewone priesterlike klere Die hoëpriester het altyd dieselfde klere as ʼn gewone priester gedra: kort linnebroek; ʼn linnetuniek; ʼn geborduurde gordel van fyn linne en ...
Hoëpriester: Take
onderwerp
  • basiese
Die hoëpriester was in beheer van die priesters en het ʼn aantal spesifieke take gehad. In die Ou Testament het hy hoofsaaklik godsdienstige mag gehad. In die Nuwe Testament het daardie mag ook polities geword. Die belangrikste take Die hoëpriester het ʼn aantal belangrike take gehad: om die ...