Tshivenda 1998 (VEN98)
5

Naamani a tshi fhodzwa vhulwadze vhu ofhisaho ha lukanda

51

5:1-14
Luk. 4:27
Ho vha hu na mulangammbi wa khosi ya Aramu we a vha a tshi pfi Naamani. Muṋe wawe o vha o mu vhea huhulwane, a tshi mu hulisa, nge Muṋe washu a ita uri Vhaaramu vha kunde ngae. O vha e muhali a sa humi, hone a vha na vhulwadze vhu ofhisaho ha lukanda.

2Zwino dziṅwe mmbi dza Vhaaramu dzo vha dzo ya u dia, dza thuba na muṅwe ṅwananyana wa Muisraele, a vha phuli ya musadzi wa Naamani. 3Ṅwananyana uyo a vhudza musadzi uyo a ri, “Ngavhe muṋe wanga vha tshi nga ya ha muporofita a re ngei Samaria! O vha a tshi ḓo vha fhodza vhulwadze havho.”

4Naamani a ya ha muṋe wawe a mu vhudza zwe zwa ambiwa nga ṅwananyana wa Muisraele. 5Khosi ya Aramu ya fhindula ya ri, “Iyani no rudza mbilu. Ndi ḓo ṅwalela khosi ya Israele luṅwalo.”

Naamani a takuwa e na khilogiramu dza 340 dza siliva na khilogiramu dza 70 dza musuku na zwiambaro zwa fumi zwa maṱeleṱele. 6Luṅwalo lwe a vha a tshi lu isa ha khosi ya Israele lwo vha lwo ṅwalwa upfi, “Ndi khou ruma mulanda wanga Naamani ha vhone na luṅwalo holu uri vha mu fhodze vhulwadze hawe ha lukanda.”

7

5:7
1 Sam. 2:6
Khosi ya Israele i tshi vhala ulwo luṅwalo, ya kherukanya zwiambaro zwayo ya ri, “Ndi nṋe Mudzimu naa? Ndi a kona u vhulaha nda dovha nda tshidza naa, a tshi ruma muthu ha nṋe uri ndi mu fhodze? Ni khou zwi vhona uri hoyu muthu u khou nṱunga!”

8Elisha muḓinḓa wa Mudzimu a tshi pfa uri khosi ya Israele yo kherukanya zwiambaro zwayo, a ruma muḓinḓa khayo a swikisa mafhungo a no ri, “Ndi mini vho kherukanya lupila lwavho? Nga vha rume uyo munna kha nṋe, ndi hone a tshi ḓo zwi ḓivha uri Israele hu na muporofita.”

9Naamani a ṱuwa nga bere dzawe na gariki yawe a swika a ima muṋangoni wa nnḓu ya Elisha. 10Elisha a ruma muḓinḓa a swika a mu vhudza a ri, “Nga vha ye mulamboni wa Jorodani vha ṱambe kaṱanu na kavhili, vhulwadze havho vhu ḓo fhola tshoṱhe.”

11Huno Naamani a ṱuwa o sinyuwa a ri, “Ndo vha ndi tshi ri vhukuma u ḓo bva a ḓa kha nṋe a ima a rabela Yahavee Mudzimu wawe, a dzungudza tshanḓa tshawe hune ha vhavha, a fhodza vhulwadze hanga! 12Hufha Damasko hu na milambo ya Abana na Pharaphara i re na maḓi ane a fhira a Israele! Ndo vha ndi tshi ḓo vha ndo ṱamba khayo nda fhola.” A mbo ḓi rembuluwa a ṱuwa o sinyuwa.

13Vhashumi vha Naamani vha ya khae vha ri, “Muṋe wanga, ngavhe muporofita a vha vhudze u ita tshiṅwe tshithu tshi konḓaho vho vha vha sa ḓo tshi ita? Zwino a tshi tou ri, ‘Nga vha yo ṱamba vha fhole,’ zwi a konḓa naa?” 14Ndi hone Naamani a tshi tsela Jorodani a ṱamba kaṱanu na kavhili, nga he muḓinḓa wa Mudzimu a mu vhudza, a mbo ḓi fhola tshoṱhe, lukanda lwawe lwa tou kuna unga lwa mutukana muṱuku.

15Ndi hone Naamani na vhalanda vhawe vhoṱhe vha tshi vhuelela ha muḓinḓa wa Mudzimu, a ima phanḓa hawe a ri, “Zwino ndi a zwi ḓivha uri shangoni ḽoṱhe a hu na muṅwe Mudzimu, u Israele fhedzi. Zwino nga vha ṱanganedze tshifhiwa tshanga ngetshi.”

16Muporofita a fhindula a ri, “Nga Muṋe washu a tshilaho ane nda vha muḓinḓa wawe, a thi nga ṱanganedzi tshithu.” Naamani a ḓi sivhelela uri muporofita a ṱanganedze itsho tshifhiwa, hone Elisha a landula.

17Naamani a ri, “Arali vha sa ṱanganedzi tshifhiwa tshanga, izwo nga vha litshe ndi dzhie mavu ane a nga hwalwa nga meila mbili ndi ṱuwe nao ndi tshi humela hayani, ngauri u bva zwino a thi tsha ḓo ṋekedza muṅwe mudzimu nduvho dzi fhiswaho kana zwiṱhavhelo, ndi ḓo zwi ṋekedza Yahavee fhedzi. 18Hone hu na tshithu tshithihi tshine Yahavee a fanela u nkhangwela tshone: musi khosi yanga i tshi dzhena thembeleni ya Rimoni mudzimu wa Aramu u luvha, ndi a mu fhelekedza, na nṋe nda gwadama henefho, musi ndi tshi gwadama thembeleni ya Rimoni, ngavhe Yahavee a tshi nkhangwela!”

19Elisha a ri, “Nga vha tshimbile nga mulalo.”

Musi Naamani o no tshimbila tshikhalanyana, 20Gehasi, mushumi wa Elisha muḓinḓa wa Mudzimu, a elekanya a ri, “Muṋe wanga o litsha uyu Muaramu Naamani, a ṱuwa a songo bvisa tshithu! O vha o fanela o ṱanganedza zwe a ḓa nazwo. Nga Muṋe washu a tshilaho, ndi ḓo gidima nda mu tevhela nda wana tshiṅwe tshithu khae.”

21Ndi hone Gehasi a tshi gidima a tevhela Naamani. Musi Naamani a tshi mu vhona a tshi gidima a tshi ya khae, a tsa kha gariki a yo ṱangana nae a mu vhudzisa a ri, “Ho tshinyalani?”

22Gehasi a fhindula a ri, “A hu na tsho tshinyalaho. Muṋe wanga o nthuma uri ndi vha vhudze ndi ri, ‘Hu kha ḓi bva u swika vhaṱhannga vhavhili vha tshigwada tsha vhaporofita vha tshi bva mivhunduni ya Efraimi. Nga vha vha ṋee khilogiramu dza 34 dza siliva na zwiambaro zwivhili zwa u pfundulula.’ ”

23Naamani a ri, “Dzhiani khilogiramu dza 68 dza siliva.” Naamani a ita lunzili uri Gehasi a a ṱanganedze, a konou longa iyo siliva kha mikhwama mivhili a peta na zwiḽa zwiambaro zwivhili, a zwi ṋea vhavhili vha vhashumi vhawe, vha zwi hwala vha fhira phanḓa ha Gehasi. 24Musi Gehasi a tshi swika tshikwarani, a dzhiela avho vhashumi izwo zwithu, a yo zwi vhea nḓuni yawe. Gehasi a fhelekedza avho vhanna vha ṱuwa. 25Gehasi a dzhena, a ima phanḓa ha muṋe wawe Elisha. Elisha a mu vhudzisa a ri, “Ni bvafhi Gehasi?”

Gehasi a fhindula a ri, “A hu na he nda ya.”

26Huno Elisha a mu vhudza a ri, “Muya wanga wo vha u si na inwi zwiḽa uḽa munna a tshi tsa kha gariki yawe a ḓa a ni ṱanganedza? Tshino ndi tshone tshifhinga tsha u dzhia tshelede kana tsha u ṱanganedza zwiambaro na masimu a miolivi na a minḓirivhe na masambi a nngu na masambi a kholomo na phuli dza vhanna na vha vhasadzi? 27Zwino vhulwadze ha Naamani vhu ḓo nambatela inwi na vhaḓuhulu vhaṋu lini na lini.” Gehasi a ṱuwa kha Elisha, a nambatelwa nga vhulwadze, lukanda lwawe lwó tshena sa gabugu.

6

Elisha a tshi ita uri mbaḓo i papamale nṱha ha maḓi

61Ḽiṅwe ḓuvha tshigwada tsha vhaporofita tsha vhudza Elisha tsha ri, “Nga vha dzou vhona, fhethu hune vha ri funza hone ndi huṱuku, a hu ri eḓani! 2Nga vha litshe ri ye Jorodani, muṅwe na muṅwe washu a reme danda, ri fhaṱe hune ra ḓo dzula hone.”

Elisha a fhindula a ri, “Tshimbilani.”

3Ndi hone muṅwe wavho a tshi ri, “Vhone nga vha ṱuwe na riṋe.”

Elisha a fhindula a ri, “Ndi ḓo ṱuwa na inwi.” 4A ṱuwa navho.

Vha ya Jorodani vha thoma u rema miri. 5Ha ri muṅwe wavho a tshi khou rema muri, mbaḓo ya ṱomowa ya wela maḓini. A ṱavha mukosi a ri, “Yawee muṋe wanga, ndi mbaḓo ye nda tou i adzima!”

6Muḓinḓa wa Mudzimu a vhudzisa a ri, “Yo wela ngafhi?” A tshi mu sumbedza afho fhethu Elisha a rema tshitanda a tshi posa henefho, tsha ita uri mbaḓo i papamale. 7Elisha a ri, “I ṋuleni.” Munna uyo a i hovha, a i dzhia.

Elisha a tshi khakhedza Vhaaramu vho pofudzwaho

8Zwino khosi ya Aramu yo vha yo bvela Israele pfumo. Ya eletshedzana na magota ayo ya ri, “Ndi ḓo ṱoka mishasha yanga hukene.” 9Muḓinḓa wa Mudzimu a swikisa ipfi ha khosi ya Israele a ri, “Vha vhone, vha songo fhira nga henefho fhethu ngauri Vhaaramu vha khou tsela henengei.” 10Ndi hone khosi ya Israele i tshi ita uri fhethu afho ho ambiwaho nga muḓinḓa wa Mudzimu hu lindiwe. Ndi kanzhi Elisha a tshi sevha khosi, fhethu ho raloho ha dzula ho lindwa.

11Hezwo zwa sinyusa khosi ya Aramu, ya vhidzisa magota ayo ya vha vhudzisa ya ri, “Ni nga mmbudza uri ndi nnyi kha riṋe ane a ima na khosi ya Israele?”

12Muṅwe wa magota awe a ri, “Thovhele muṋe wanga, a hu na na muthihi washu ane a ima na khosi ya Israele, muporofita Elisha ane a vha Israele ndi ene ane a vhudza khosi ya Israele maipfi e vha amba vhe pfamoni yavho.”

13Khosi ya ṋea ndaela ya ri, “Tshimbilani ni yo wana hune a vha hone uri ndi kone u ruma vhanna vha yo mu fara.”

Khosi ya vhudzwa ha pfi, “Elisha u Dothani.” 14Ndi hone khosi i tshi ruma mmbi khulu henengei i na dzibere na dzigariki. Vha ya vhusiku vha govhela uyo muḓi.

15Musi mushumi wa muḓinḓa wa Mudzimu a tshi fhinduwa nga matshelo a tshi bvela nnḓa, a vhona muḓi wo govhelwa nga mmbi i na dzibere na dzigariki. A vhudzisa a ri, “Yawee muṋe wanga, ri ḓo ita hani?”

16Muporofita a fhindula a ri, “Ni songo ofha tshithu, vhane vha ima na riṋe vha fhira vhane vha ima na Vhaaramu.”

17

6:17
Num. 22:31
6:17b
2 Mah. 2:11
13:14
Mat. 26:53
Elisha a rabela a ri, “Yawee Muṋe washu, mu bonyolose uri a kone u vhona!” Ndi hone Muṋe washu a tshi mu bonyolosa, a tshi sedza a vhona zwikwara zwo ḓala bere na gariki dza mulilo dzo tanga Elisha.

18Musi maswina a tshi khou tsa a tshi ḓa khae, Elisha a rabela Muṋe washu a ri, “Pofudza vhathu havha!” Muṋe washu a vha pofudza nga he Elisha a humbela ngaho.

19Elisha a vha vhudza a ri, “Nḓila iyi a no ngo fara yone, muḓi uno a si wone. Ntevheleni, ndi ḓo ni isa ha munna ane na mu ṱoḓa.” Elisha a vha endedza a vha isa Samaria.

20Musi vho no dzhena Samaria, Elisha a rabela a ri, “Muṋe washu, bonyolosa vhanna havha uri vha kone u vhona.” Ndi hone Muṋe washu a tshi vha bonyolosa, vha tshi sedza vha wana vhe ngomu ha muḓi wa Samaria.

21Musi khosi ya Israele i tshi vha vhona, ya vhudzisa Elisha ya ri, “Muṋe wanga, ndi vha vhulahe? Ndi ri ndi vha vhulahe naa?”

22Elisha a fhindula a ri, “Vha songo vha vhulaha. Vho vha vha tshi nga vhulaha vhanna vhe vha tou vha thuba nga pfumo ḽavho kana vhura havho? Nga vha vha ṋee zwiḽiwa na maḓi vha ḽe, vha nwe, vha vhuelele ha muṋe wavho.” 23Ndi hone a tshi vha itela vhuṱambo vhuhulu, musi vho no fhedza u ḽa na u nwa a vha fhelekedza vha vhuelela ha muṋe wavho. Zwenezwo mmbi dza Aramu dza si tsha dia shango ḽa Israele.

Nḓala muḓini wa Samaria wó govhelwa

24

6:24
1 Mah. 20:1
Ngavhuya, Beni Hadadi khosi ya Aramu a kuvhanganya mmbi yawe yoṱhe, a gonya a yo govhela muḓi wa Samaria. 25Ha wa nḓala khulu muḓini, u ṱahela ha zwiḽiwa ha hulela lwe ṱhoho ya donngi ya vhuya ya rengwa nga khilogiramu ya siliva, mupfudze wa maivha wa giramu dza ḓana wa rengwa nga giramu dza 57 dza siliva.

26Ḽiṅwe ḓuvha khosi ya Israele i tshi khou tshimbila nṱha ha mutsheṱo, muṅwe musadzi a i ṱavhela mukosi a ri, “Thovhela muṋe wanga, nga vha nndamulele!”

27Khosi ya fhindula ya ri, “Arali Muṋe washu a sa ni lamuleli, nṋe ndi nga ni lamulela hani? Ndi kha ḓi vha na luvhanḓe lwa u fhulela kana bonḓelo ḽa nḓirivhe naa?” 28Khosi ya mu vhudzisa ya ri, “Ho tshinyalani?”

Musadzi a fhindula a ri, “Musadzi hoyu o mmbudza a ri, ‘Ḓisa ṅwana wau ri mu ḽe ṋamusi, matshelo ri ḓo ḽa wanga.’ 29

6:29
Liv. 26:29
Zwenezwo ra bika ṅwananga ra mu ḽa. Nga matshelo nda mu vhudza nda ri, ‘Ḓisa ṅwana wau ri mu ḽe,’ hone a vha o mu dzumba.”

30Musi khosi i tshi pfa maipfi a uyo musadzi, ya kherukanya zwiambaro zwayo. Musi a tshi khou ḓi tshimbila henefho nṱha ha mutsheṱo, vhathu vha sedza, vha vhona o ambara madzanganda fhasi ha zwiambaro zwawe. 31Khosi ya ri, “Ngavhe Mudzimu a tshi mmbaisa arali nda sa tumula ṱhoho ya Elisha ṅwana wa Shafati ṋamusi!”

32Zwino Elisha o vha o dzula nḓuni yawe e na vhahulwane. Khosi ya ruma muḓinḓa a ranga phanḓa, hone a sa athu swika, Elisha a vhudza vhahulwane a ri, “A ni zwi vhoni uri iyi phondi i khou ruma muthu uri a ntumule ṱhoho? Ndi zwone, musi muḓinḓa a tshi ḓa, ni vale vothi ni ḽi vhambe a si dzhene. Hu khou pfala mutsindo wa muṋe wawe murahu hawe.”

33Musi a tshi kha ḓi amba navho, khosi ya swika yone iṋe ya ri, “Khombo hei i bva kha Yahavee! Yahavee ndi kha ḓi mu fulufhela hani?”

7

71

7:1-2
2 Mah. 7:16-19
Elisha a fhindula a ri, “Thetshelesani zwine Muṋe washu a amba! Muṋe washu u ri, ‘Matshelo nga tshifhinga tshenetshi, fhano khoroni ya Samaria, muthu u ḓo vha a tshi kona u renga khilogiramu tharu dza vhukhopfu kana khilogiramu ṱhanu na nthihi dza baḽi nga ḽingwende ḽithihi ḽa siliva.’ ”

2Gota ḽine ḽa vha muswikeli wa khosi ḽa fhindula muḓinḓa wa Mudzimu ḽa ri, “Hezwo zwi nga si itee, naho Yahavee o vula mafasiṱere lutomboni ya mbo ḓi na zwino!”

Elisha a fhindula a ri, “Vha ḓo zwi vhona nga avho maṱo zwi tshi itea, hone izwo zwiḽiwa a vha nga zwi ḽi!”

Mmbi ya Aramu i tshi ṱuwa

3Zwino ho vha hu na vhanna vhaṋa vhe vha vha vha tshi lwala vhulwadze vhu ofhisaho ha lukanda, vha tshi dzula nnḓa ha muṋango wa khoro ya muḓi wa Samaria. Vhenevho vha vhudzana vha ri, “Ri dzulelani fhano ra vhuya ra fa? 4Arali ra ri ri dzhena muḓini, hu na nḓala, ri ḓo fa, naho ra dzula fhano ri ḓo ḓi fa. Zwino nga ri ye mishashani ya Vhaaramu ri ḓikumedze vhone. Arali vha sa ri vhulaha, ri ḓo tshila, arali vha ri vhulaha, ri a ḓi fa zwashu.”

5Vha mbo takuwa zwenezwo nga madekwana vha livha mishashani ya Vhaaramu. Musi vha tshi swika mishashani ya u thoma, vha wana hu si na muthu. 6Muṋe washu o vha o ita uri Vhaaramu vha pfe mubvumo wa dzigariki na dzibere na mmbi khulu, vha vhudzana vha ri, “Khosi ya Israele yo renda mahosi a Vhahithi na a Egipita uri vha lwe na riṋe!” 7Vhaaramu vha mbo takuwa vha shavha madekwana eneo, vha sia dennde dzavho na bere na donngi. Vha sia mishasha yavho yo ralo, vha shavha uri vha si fe.

8Vhaḽa vhanna vhe vha vha vhe na vhulwadze ha lukanda vha swika mishashani ya u thoma, vha dzhena denndeni iṅwe. Vha ḽa, vha nwa, vha hwala siliva na musuku na zwiambaro vha ṱuwa nazwo vha yo zwi dzumba. Vha vhuya vha dzhena kha iṅwe dennde, vha dzhia zwiṅwe zwithu khayo, na zwone vha zwi dzumba. 9Vha amba nga tshavho vha ri, “Ri khou khakha! Ḓuvha heḽino ndi ḽa mafhungo mavhuya, a songo vha ashu ri roṱhe. Arali ra lindela ḽa vhuya ḽa tsha, Mudzimu u ḓo ri rwa. Nga ri mbo ḓi ṱuwa zwino ri yo swikisa mafhungo haya pfamoni ya musanda!”

10Ndi hone vha tshi ṱuwa mishashani ya Vhaaramu vha humela muḓini wa Samaria vha vhidzelela mulindakhoro vha ri, “Ro ya mishashani ya Vhaaramu ra si wane muthu, ra si vhuye ra pfa muthu a tshi amba, tshe ra wana ndi bere na donngi dzo vhoxwaho, mishasha i tshee yo ralo sa zwe vha i sia.”

11Vhalindakhoro vha ḓivhadza ayo mafhungo, a swikiswa pfamoni. 12Ho vha ho no vha vhusiku.

Khosi ya mbo vuwa, ya vhudza magota ayo ya ri, “Ndi ḓo ni vhudza zwe Vhaaramu vha ṱoḓa u ri ita! Vha a ḓivha uri ri khou fa nga nḓala, vho ṱuwa mishashani vha yo dzumbama ḓakani, vha tshi ri, ‘Vhukuma vha ḓo bva muḓini, ra vha fara vha tshi tshila, ra dzhena muḓini.’ ”

13Muṅwe wa magota awe a fhindula a ri, “Nga vha wane vhaṅwe vhanna vha dzhie bere ṱhanu kha dzo salaho fhano muḓini, ri vha rume vha yo vhona zwo iteaho. Vha tshila vha ḓo fana na vhaṅwe Vhaisraele vhane vha kha ḓi tshila, vha fa vha ḓo ḓi nga vhaṅwe vho faho.”

14Ndi hone vha tshi nanga gariki mbili dzi na bere dzadzo, khosi ya vha ruma vha tevhela mmbi ya Vhaaramu, ya laya vhatshimbidzi vha dzigariki ya ri, “Iyani u vhona zwo iteaho.” 15Vha vha tevhela vha vhuya vha swika Jorodani, vha wana nḓila yoṱhe yo ḓala zwiambaro na thundu zwe Vhaaramu vha laṱa vha tshi khou shavha. Vhaḓinḓa vha huma vha yo swikisa ayo mafhungo ha khosi. 16

7:16-19
2 Mah. 7:1-2
Ndi hone vhathu vha tshi bva muḓini vha yo ṱangula mishasha ya Vhaaramu. Khilogiramu tharu dza vhukhopfu kana khilogiramu ṱhanu na nthihi dza baḽi dza rengwa nga ḽingwende ḽithihi ḽa siliva, nga he Muṋe washu a amba.

17Zwino khosi yo vha yo vhea gota ḽine ḽa vha muswikeli wayo uri ḽi linde khoro, vhathu vha mu kandekanya henefho khoroni, a fa, nga he muḓinḓa wa Mudzimu a dzula o amba musi khosi yo ya nḓuni yawe. 18Zwo itea nga he muḓinḓa wa Mudzimu a vhudza khosi a tshi ri, “Matshelo nga tshifhinga tshenetshi, vhukhopfu ha khilogiramu tharu kana baḽi ya khilogiramu ṱhanu na nthihi zwi ḓo vha zwi tshi rengwa nga ḽingwende ḽithihi fhano khoroni ya Samaria.” 19Muḓinḓa wa Mudzimu a tshi ralo ndi uri gota ḽo vha ḽo mu vhudza ḽa ri, “Izwo zwi nga si vhuye zwa itea, naho Muṋe washu a ita mafasiṱere lutomboni mvula ya mbo na!” Muḓinḓa wa Mudzimu o vha o mu fhindula a ri, “Vha ḓo zwi vhona nga avho maṱo, hone vha nga si zwi ḽe!” 20Vhukumakuma izwo ndi zwe zwa mu wela, ngauri vhathu vho mu kandekanya henefho getheni a fa.